Cevdet Akay TBMM Bütçe Komisyonu’nda Konuştu: “Kamu Bankalarındaki Atıl Fon Paraları Vurguna Alet Edildi Mi?”

CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay:

- "BDDK Başkanı’nın görevden affını istemesi, Cumhuriyet Halk Partisi olarak bütçe görüşmelerinde en başından beri dile getirdiğimiz sorumluların görevden alınması talebimizin ne kadar haklı olduğunu göstermiştir."

- "Organize finansal vurgunda 455 bin 758 kişi direkt mağdur olmuş, 5 milyon hane etkilenmiştir; kamu kaynaklarının ve halkın birikimlerinin bu fonlara alet edilip edilmediği şeffaflıkla açıklanmalıdır."

- "Aile ve Gençlik Fonu’nda biriken 11,5 milyar liralık atıl kaynağın ve Sosyal Yardımlaşma Fonu paralarının kamu bankaları ile katılım şirketleri üzerinden riskli yatırım fonlarına yönlendirilip yönlendirilmediği derhâl denetlenmelidir."

- "Türkiye’de sosyal koruma harcamalarının Gayrisafi Yurt İçi Hasılaya oranı yüzde 10,91 seviyesindeyken Avrupa ortalaması yüzde 27,29’dur; sosyal destek bütçesi ve fon kaynakları doğrudan ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmalıdır."

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Karabük Milletvekili Cevdet Akay, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu’nda gerçekleştirilen Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 2027 Yılı Bütçesi görüşmelerinde söz aldı. Konuşmasına BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu'nun görevden affını istemesi ve piyasaları sarsan devasa fon krizine değinerek başlayan Akay; kamu kaynaklarının kullanımını, Aile ve Gençlik Fonu ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu’ndaki milyarlarca liralık atıl paraların riskli yatırım piyasalarına yönlendirilme iddialarını ve Türkiye’deki sosyal koruma harcamalarının yetersizliğini Bakanlık heyetinin huzurunda gündeme taşıdı.

CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay’ın Komisyonda gerçekleştirdiği konuşma şöyle:

"SORUMLULARIN GÖREVDEN ALINMASI TALEBİMİZDE HAKLI ÇIKTIK"

Sayın Başkanım, değerli Komisyon üyeleri, Sayın Bakanım, Bakan Yardımcılarımız, kıymetli bürokratlar; ben de hepinizi saygıyla selamlıyorum.

Tabii, bugün bir haber aldık, ilk önce girişi onunla yapıp daha sonra Bakanlıkla alakalı görüşlerimi söyleyeceğim. BDDK Başkanının da görevinden affını istediğini gördük. Sayın Bakanım, sizin arkanızda oturulan alanda bundan önce Sayın Cumhurbaşkanı Yardımcısı geldiğinde genel bütçeyle ilgili görüşmelerimizde ve Hazine ve Maliye Bakanı geldiğinde üst düzey bürokratlar vardı, denetleme ve düzenleme ile ilgili başkanlar buradaydı, SPK Başkanı, BDDK Başkanı. O süreç içerisinde bir taraftan 455.758 kişinin direkt mağdur olduğu, 5 milyon haneyi ilgilendiren bir yapı içerisinde sorumlu olanların o kanunla ilgili veya bütçeyle ilgili görüşmeler burada yapılırken görevlerinden alınmasıyla ilgili Cumhuriyet Halk Partisi Grubu olarak biz önerge verdik. O tarihten bu tarihe geçen süreç içerisinde tedricen görevlerinden alınanlar oldu, daha da incelenip irdelenip soruşturmanın geliştirilip alınanlar da olacağını görüyoruz. O gün alınsaydı belki daha farklı önlemler alınıp tarafsız bir yönetim, bu işlerle hiç bağlantısı olmayan...

Çünkü planlı ve programlı bir şekilde organize bir hareketten bahsedildiğini Sayın Adalet Bakanı da söylüyor, finansal sistem içerisinde ve denetleme mekanizması içerisinde bir grubun olduğundan bahsediyor ve kamu kaynaklarının da heba edildiğini görüyoruz. O süreç içerisinde hatalı bir işlem olmuş mudur; yine, mağdurların zararı daha da büyümüş müdür; ekonomiye olumsuz neler olmuştur, şu anda onları bilmiyoruz ama süreç içerisinde bunların hepsi meydana çıkacak. Hep şunu söylemiştik: Kamu kurum ve kuruluşlarının kaynaklarını bu fon yolsuzluğuna alet ettiniz mi, takılan paralar var mı? Bu paraları kullanarak fahiş gelir, kazanç elde edenler var mı; bunlar kim, bunların listesinin açıklanmasını talep ettik. Şu ana kadar açıklanmadı ama süreç içerisinde görüyoruz ki soruşturma açılanlar, tutuklananlar, ev hapsinde bulunanlar... Bir taraftan yavaş yavaş en üst noktalara doğru uzanıyor, Türkiye Varlık Fonu'na doğru da gidiyor. Bu süreçte, maalesef, bu kamu kaynaklarını olumsuz kullanmalara devam ediyorlar. Örneğin, Türkiye Sigorta bugün kendi hisselerini topluyor dün, bugün; 358 milyonluk geri alım yapıyor. Yine, Türkiye Varlık Fonu bünyesindeki Turkcell gibi kuruluşlar, işte Vakıfbank gibi kuruluşlar, Türk Altın İşletmeleri, bunlar da hisselerini geri topluyorlar; bakın, 30 milyarlık bir geri alım yapıyorlar. Hani kamu kaynağı kullanılmayacaktı; bunlar da kamu kaynağı. Bir taraftan, bu hisseler toplanırken hisse senedi piyasasında direkt işlem yapıp zarar edenlerle ilgili hiçbir işlem yapmıyor.

"AİLE VE GENÇLİK FONU'NDAKİ 11,5 MİLYAR LİRALIK ATIL PARA NEREDE DEĞERLENDİRİLDİ?"

Sizin adınıza zaten bir sürü fon var. Şimdi, fonlarla ilgili onların kullanım amaçları belli. Bugün netleşecek, siz de cevap vereceksiniz, cevap vermenize de vesile olmuş olacağız. Mesela, Aile ve Gençlik Fonu var. Aile ve Gençlik Fonu 5 bakan yardımcısı, ilgili bakanlıklardan oluşan Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı, tüzel kişiliği olan bir fon. Buradan da Sevim Hanım, siz herhâlde, Aile ve Gençlik Fonu'nun Yönetim Kurulundasınız. Burasının 2024 yılından beri bugünümüze gelen geliri 25,5 milyar olmuş, harcaması da 13,9 o da evlilik projeleriyle ilgili, gençlerimizin evlendirilmesi, aile yapısının güçlendirilmesiyle ilgili; 11,5 milyarlık bir atıl para görünüyor oradan. Şimdi, bu fonun kuruluna verilen burada şöyle bir yetki var: Yönetim kurulu kararıyla isterseniz, bir protokol vesaire anlaşma yapıp atıl paraları bir yerde değerlendirebiliyorsunuz. Siz böyle bir işleme şahit oldunuz mu? Böyle bir kararın altına imza attınız mı? Sorumlu olan Hazine ve Maliye Bakanlığı olmakla beraber, buradan çıktıktan sonra, o konuları bir daha irdelerseniz; bu atıl paralar nerede değerlendirilmiş; yatırım fonlarında takas da var mı yok mu?

*(Bakan Mahinur Özdemir Göktaş’ın ‘Ziraat Bankasında’ yanıtı üzerine)* Evet, Ziraatta olabiliyor, kamu bankalarında olabiliyor fakat onların yatırım şirketleriyle, Ziraat Portföy ve Ziraat Yatırımla ilgili birimleri var, Halkta da aynı şekilde, Vakıfta da katılım sistemi üzerinden de değerlendirilebiliyor. Bu konuyu bir tetkik etmeniz lazım. Ben bunu en son bütçe görüşmelerinde tekrar ilgili bakanlığa soracağım. Bu harcamalarla ilgili son durum nedir? Çünkü petrol piyasasından elde edilen devlet gelirlerinin yüzde 20'si burada, madenle ilgili burada ve bağışlar, hibeler burada. Buranın güçlü olması ve daha çok gence ulaşması hepimizin istediği bir şey. Paralar değerlendirilebilir risksiz piyasalarda, bu doğrudur ama bu konunun da bir olaya alet edilip edilmediğini öğrenmek istiyorum çünkü 3 imzayla bu karar alınabiliyor; 5 kişilik 3 yönetim kurulu üyesi bir karar alıp yönlendirme yapabilir; bunu buradan özellikle vurgulamak istedim.

"SOSYAL YARDIMLAŞMA FONU PARALARI SIKI BİR DENETİMDEN GEÇİRİLMELİDİR"

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu'yla ilgili olarak da buradan da trafik cezalarının yüzde 50'si bu fona geliyor biliyorsunuz; işte, RTÜK'le ilgili sağlananlar var, bir de gelir ve kurumlar vergisinin yüzde 2,8'lik payı burada aşağı yukarı yani 115 milyar civarında 2026'da tahmin ediliyor, 217 milyar civarında da 2027 için tahmin ediliyor, 7,5 trilyonluk gelir ve kurumlar vergisi tahmininden hesaplıyoruz. Bunların nerelerde, nasıl kullanıldığıyla ilgili açıklama yapılırsa mutlu olacağız çünkü bu kaynağın güçlü olması, sosyal yardıma destek ayrılması çok çok önemli. Bir kısmı vakıflar aracılığıyla illerde, ilçelerde oluşan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı aracılığıyla kullanılıyor, bir kısmı da bir sürü alanlarda; engellilerde, işte, gençlerde çok kullandığınız alanlar var, dağılımı da var. Yani baktığınız zaman 2026'da 833 milyarlık bir sosyal destek var, 2027'de 1,3 trilyon civarında olacağı tahmin ediliyor 2027 bütçesine göre.

Az önce Sayın Karabat da söyledi; o, gelir hesaplarından gitti. Ben de şöyle sorayım: Bunun da değerlendirilmesi, bu fonun paralarının, atıl paranın değerlendirilmesi, risksiz yerlerde; "bankalarda, kamu bankaları" diye açıkça kanun söylemiş zaten, işte, Ziraat Bankası, Halk Bankası, Vakıfbank gibi, "overnight" demiş hatta yani günlük, gecelik veya duruma göre.

*(Bakan Mahinur Özdemir Göktaş’ın ‘Zaten Maliye Bakanlığının kontrolünde...’ yanıtı üzerine)* Evet ama son bir şeyi de eklemişler, katılım piyasasında da değerlendirilebilir diye. Bu katılım piyasasında çok işler olduğu için katılımla ilgili sizin yatırdığınız banka üstünden... Siz bankaya yatırdık olarak düşünebilirsiniz ama yönlendirmeler oluyor, çok özel bankalarda da kamu bankalarında da risksiz olan piyasalara bankalar yönlendirebilir. Böyle bir işlem olmuş mu, bunu da bir tetkik ederseniz çünkü buranın başkanı olarak, Merkez Bankasında tutulan hesaplar, herkesin bildiği hesaplar; bunları bir değerlendirmek gerekir çünkü 2025'de hazır değerleriniz 78,4 milyar, bu alt kırılımda bankalar da gösterilmiş; bunun da bir açıklığa kavuşturulması önem arz ediyor. Ben bunu özellikle hatırlatmak istedim, bu konuyla ilgili bir tetkik yaparsanız. Bir de bunların gelirlerinin, giderlerinin kullanımıyla ilgili gerekli denetlemeler yapılıyor mu? Denetleme mekanizması nasıl? Hizmet alımları, mal ve hizmet alımları prosedürleri ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılıp dağıtılmadığıyla ilgili denetlemelerin bizzat sizin tarafınızdan da kontrol edilmesi çok önemli, denetleme birimleri önemli. Bu konularla ilgili Sayıştay raporlarında zaten ilgili tespitler, bulgular var; onunla ilgili de gerekli çalışmalar yapılıp bizimle paylaşırsanız mutlu oluruz.

"TÜRKİYE'DE SOSYAL KORUMA HARCAMALARI AVRUPA'NIN ÇOK GERİSİNDEDİR"

Soru-cevap kısmına gelince, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının milletvekillerinin sorduğu soru önergelerine cevap verme oranı yüzde 81,4 yani bütün bakanlıklar arasında iyi bir oran, 5'inci sıradasınız. Burada zamanında cevaplama süresine hiçbir bakanlık uymuyor, yüzde 8,7. Bu konularla ilgili tatmin edici açıklamalar da verilirse daha mutlu olacağız.

Süreme bakıyorum, Sayın Bakanım, bazı konularla alakalı özellikle vurgularda bulunmak isterim: Şimdi, bu sosyal yardımlardan ve sosyal koruma harcamalarının azlığından hepimiz şikâyet ediyoruz. Türkiye'de ve Avrupa'da bu koruma harcamalarının gayrisafi millî hasılaya oranlarına baktığımız zaman, toplam sosyal korumada Avrupa'da yüzde 27,29'ken bizde 10,91 olarak görünüyor. Burada sağlık ve hastalıkla ilgili baktığımız zaman, 8,11; bizde 3,42. Yaşlılık ve emeklilikle ilgili 11,32; bizde yüzde 5,10 yani bu tutarların gayrisafi yurt içi hasılaya oranına baktığımız zaman yetersiz olduğunu görüyoruz ama mevcut bütçe içerisinde baktığımız zaman, bütçenizin 677 milyar oluşu önemli ama asıl Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu üzerinden buralara hâkim olmak ve ihtiyacı olanlara ödeneklerin dağıtılması çok daha önemli. Yüzde 52'lik artışınız var, bu artış oranı iyi esasında...