Zeynel Emre’den KÖİ/YİD Projelerine İlişkin Soru Önergesi: "Garanti Ödemeler, Kamu Bütçesi Üzerinde Ciddi Bir Yük”

CHP Parti Sözcüsü ve İstanbul Milletvekili Zeynel Emre, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile bağlı kuruluşların yürüttüğü Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) ve Yap-İşlet-Devret (YİD) projelerinde yapılan garanti ödemelerine ilişkin kapsamlı bir yazılı soru önergesini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sundu.

Sayıştay raporları: Garanti ödemeleri artıyor

Önergede, Sayıştay raporlarına yansıyan tespitlere dikkat çekilerek; Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) bütçesinde yer alan “cari transferler” kaleminin önemli bir bölümünün YİD projelerine yapılan garanti ödemelerinden oluştuğu ve bu tutarların yıllar itibarıyla arttığı vurgulandı.

Zeynel Emre, KGM kapsamında 2018–2024 döneminde yapılan garanti ödemelerinin toplamının 186,6 milyar TL’ye (yaklaşık 11,08 milyar ABD doları) ulaştığını; 2025 yılı öngörüleriyle birlikte 2018–2025 döneminde kamuya yüklenen toplam büyüklüğün yaklaşık 13,49 milyar ABD doları seviyesine çıktığını belirtti.

Havalimanlarında yolcu garantileri mercek altında

Önergede, Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) kapsamındaki YİD havalimanı projelerinde de benzer bir tablo bulunduğuna işaret edilerek; 2018–2025 döneminde yaklaşık 1,475 milyar ABD doları tutarında ödeme yapıldığına dair kamuoyuna yansıyan iddiaların açıklığa kavuşturulması istendi.

Başta Zafer Havalimanı olmak üzere bazı havalimanlarında garanti edilen yolcu sayıları ile gerçekleşmeler arasındaki farkların çok yüksek olduğu ve bu farklar nedeniyle kamu kaynaklarından ödeme yapıldığı hatırlatıldı.

Bakanlığa yöneltilen sorular

CHP’li Emre’nin Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu tarafından yanıtlanmasını istediği sorular özetle şöyle:

• Bakanlık, KGM ve DHMİ nezdinde 2018–2025 döneminde yapılan toplam garanti ödemeleri ne kadardır? (yıl, kurum ve proje bazında)
• KGM bütçesindeki “cari transferler” kaleminden yapılan ödemelerin; garanti ödemeleri ve garanti dışı ödemeler olarak dağılımı nedir?
• YİD modeliyle işletilen köprü, otoyol ve tünellerde garanti edilen ve gerçekleşen araç geçiş sayıları kaçtır? (proje ve yıl bazında)
• Bu projelerde garanti altında kalan geçişler nedeniyle yapılan ödeme tutarları ne kadardır?
• KGM kapsamındaki YİD projelerinde sözleşme değişikliği, kur/fiyat güncellemesi, süre uzatımı gibi işlemler yapılmış mıdır?
• KGM kapsamındaki her bir YİD projesinin sözleşme bitiş ve kamuya devir tarihi nedir?
• DHMİ kapsamındaki havalimanlarında garanti edilen ve gerçekleşen yolcu/uçuş sayıları ile yapılan garanti ödemeleri ne kadardır?
• Zafer Havalimanı ve diğer yolcu garantili havalimanlarında garanti sayıları hangi fizibilite ve talep tahminlerine dayanılarak belirlenmiştir?
• Zafer Havalimanı özelinde 2012’den bu yana yıl yıl garanti–gerçekleşme farkları ve bu farklar nedeniyle yapılan ödemeler ne kadardır?
• Zafer Havalimanı’nı 2044’e kadar işletecek firmaya 2026–2044 dönemi için öngörülen toplam ödeme tutarı nedir?

“Şeffaflık Meclis denetiminin gereğidir”

Emre, kamu kaynaklarının hangi projelere, hangi garantilerle ve ne büyüklükte aktarıldığının şeffaf biçimde ortaya konulmasının Meclis’in denetim görevinin bir gereği olduğunu vurguladı.