Zeynel Emre’den Bakan Bayraktar’a ‘Maden İhalesi’ Soruları: “İstanbul Büyüklüğünde Alan Ranta mı Açılıyor?”

CHP Parti Sözcüsü ve İstanbul Milletvekili Zeynel Emre, Türkiye genelinde 485 maden sahasının ihaleye çıkarılmasını TBMM gündemine taşıdı. İhaleye açılan 548 bin hektarlık alanın yaklaşık İstanbul’un yüzölçümüne denk geldiğine dikkat çeken Emre, “Tarım arazileri, ormanlar ve su havzaları madencilik faaliyetleri nedeniyle risk altında mı?” diye sordu.

Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nün (MAPEG) 317. ihale grubu kapsamında duyurduğu dev maden ihalesi projesine Cumhuriyet Halk Partisi’nden sert tepki geldi. CHP Parti Sözcüsü Zeynel Emre, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde, ihaleye çıkarılan alanların büyüklüğüne ve niteliğine dikkat çekti.

Zeynel Emre, kamuoyuna yansıyan bilgilere göre ihaleye çıkarılan 485 sahanın toplam büyüklüğünün 548.696 hektar olduğunu belirtti. Bu devasa alanın yaklaşık İstanbul’un yüzölçümüne eşit olduğunu vurgulayan Emre, bu sahaların 166 bin hektarlık bölümünün ise doğrudan orman, tarım arazisi ve su havzası niteliği taşıdığını ifade etti.

CHP Sözcüsü Emre'nin, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığına sunduğu soru önergesi şöyle:

"TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Aşağıdaki sorularımın T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sayın Alparslan BAYRAKTAR tarafından yazılı olarak yanıtlanmasını arz ederim.

Zeynel EMRE

İstanbul Milletvekili

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nün (MAPEG) 317. ihale grubu kapsamında Türkiye genelinde 485 maden sahasını ihaleye çıkardığı; ihaleye çıkarılan sahaların toplam büyüklüğünün 548.696 hektar olduğu ve bu büyüklüğün yaklaşık İstanbul’un yüzölçümüne denk geldiği kamuoyuna yansımıştır. Söz konusu alanın 166.319 hektarlık bölümünün ise orman, tarım arazisi, mera ve su havzası niteliği nedeniyle Tarım ve Orman Bakanlığı ile bağlı kurumların iznine tabi olduğu ifade edilmektedir.

Tarım alanlarının yıllar içinde daraldığı, iklim krizi ve su stresi koşullarında gıda arz güvenliğinin öneminin arttığı bir dönemde; tarımsal üretim ve kırsal geçim kaynakları üzerinde etkisi olabilecek madencilik faaliyetlerinin yer seçimi, izin süreçleri ve yerleşim yerlerine yakınlık kriterleri bakımından kamuoyunun açık, anlaşılır ve denetlenebilir bilgilere ihtiyacı bulunmaktadır.

Bu bağlamda;

1- İhaleye çıkarılan sahalardan kaçı; orman alanı, tarım arazisi, mera-su havzası veya koruma kuşağı niteliğindedir? Bu sahaların il ve ilçe bazında dağılımı ile hangi nitelikleri nedeniyle maden sahası olarak değerlendirilmektedir?

2- Tarım arazisi veya mera niteliği taşıyan sahalar için, ihaleye çıkmadan önce tarımsal üretim, hayvancılık ve su kaynakları üzerindeki etkileri ortaya koyan bir ‘tarımsal etki değerlendirmesi’ yapılmış mıdır? Bu değerlendirme kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı’nın görüşü alınmış mıdır; üniversiteler (ziraat/orman fakülteleri) ve ilgili uzman kurumlarla bilimsel raporlar istenmiş midir?

3- Bu çalışma veya değerlendirmeler yapıldıysa hangi riskler tespit edilmiş ve hangi tedbirler öngörülmüştür; yapılmadıysa gerekçesi nedir?

4- Yerleşim yerlerine yakın olduğu belirtilen maden sahaları bakımından Bakanlığınız ‘yakınlık/uzaklık’ ölçütünü hangi somut kriter ve mesafe eşiklerine göre belirlemektedir? Bu ölçüte göre, ihaleye çıkarılan sahalar içinde veya bu mesafe sınırları içinde kalan kaç köy ve mahalle bulunmaktadır?

5- İhale edilecek sahalarda çevre ve insan sağlığına ilişkin (toz, gürültü, su kirliliği, atık yönetimi ve rehabilitasyon) asgari koşullar ihale aşamasında hangi bağlayıcı şartlarla güvence altına alınmıştır? Bu koşulların izleme ve denetimi hangi kurumlarca ve hangi usulle yapılacaktır?"